Als werkgevers én kandidaten AI gebruiken, verdwijnt de waarde van een sollicitatie niet. Die waarde verschuift van een overtuigend geschreven brief naar aantoonbare vaardigheden, een inhoudelijk gesprek en heldere verwachtingen. Zet AI daarom in voor ondersteuning en organisatie, maar laat mensen de geschiktheid beoordelen en de keuze onderbouwen.
Waarom verandert AI aan beide kanten het sollicitatieproces?
AI maakt het eenvoudiger om vacatures te schrijven, sollicitaties op te stellen en informatie te verwerken. Daardoor kan de voorbereiding sneller gaan, terwijl het voor werkgevers juist lastiger wordt om achter de verzorgde teksten de juiste kandidaat te herkennen.
Recruitmenttech.nl beschrijft op 28 oktober 2026 hoe werkgevers AI gebruiken voor vacatureteksten, cv-beoordeling en matching. Kandidaten gebruiken dezelfde technologie om hun cv te verbeteren, brieven te schrijven en op meer vacatures te reageren. Het artikel verwijst naar uitspraken van Martin Warnes van de Britse vacaturesite en arbeidsmarktbemiddelaar Reed.
De ontwikkeling speelt niet alleen in het Verenigd Koninkrijk. Volgens de door Recruitmenttech aangehaalde Recruitment Tech Benchmark 2026 verwacht 77 procent van de recruitmentprofessionals in 2026 meer AI te gebruiken dan in 2025. Dat is een verwachting over gebruik, geen bewijs dat de selectie daardoor beter wordt.
Daar zit de belangrijkste vraag voor je organisatie: versnel je alleen de verwerking, of verbeter je ook wat je over kandidaten te weten komt?
Wat zegt een AI-geschreven motivatiebrief nog over een kandidaat?
Een verzorgde motivatiebrief laat niet vanzelf zien hoe iemand denkt, samenwerkt of problemen oplost. Als AI helpt bij de formulering, moet je scherper onderscheiden welke informatie over de kandidaat gaat en welke vooral over de presentatie.
Dat maakt AI-gebruik niet automatisch oneerlijk. Iemand met relevante ervaring kan moeite hebben om die helder te verwoorden. Taalondersteuning kan dan helpen om die ervaring beter zichtbaar te maken. Andersom kan een overtuigende brief competenties suggereren die je nog moet toetsen.
Vraag daarom om concrete voorbeelden:
- Welke taak voerde je zelf uit?
- Welke keuze moest je maken en waarom?
- Wat was het resultaat en wat leerde je ervan?
- Wat zou je bij een volgende opdracht anders doen?
Een kandidaat voor een klantenservicefunctie kan bijvoorbeeld schrijven dat die ‘klantgericht en oplossingsgericht’ is. Interessanter is een beschrijving van een boze klant, de gekozen aanpak en het moment waarop hulp van een collega nodig was.
De brief blijft een vertrekpunt voor het gesprek, niet het eindbewijs van geschiktheid.
Welke recruitmenttaken kun je wel automatiseren?
Begin bij taken die het proces overzichtelijker maken zonder zelfstandig te bepalen wie een kans krijgt. Denk aan ontvangstbevestigingen, planningsherinneringen en het voorbereiden van informatie voor de recruiter.
Niet iedere taak heeft daarvoor AI nodig. Een vaste ontvangstmail of herinnering kan vaak met gewone automatisering. AI wordt vooral interessant wanneer taal of interpretatie nodig is, bijvoorbeeld bij een concepttekst. Ook dan blijft controle belangrijk.
| Taak | Passende ondersteuning | Verantwoordelijkheid van de mens |
|---|---|---|
| Vacaturetekst voorbereiden | Een concept opstellen vanuit goedgekeurde functie-informatie | Taken, eisen en beloften controleren |
| Ontvangst bevestigen | Een vaste bevestiging met de afgesproken reactietermijn versturen | Zorgen dat die termijn haalbaar is |
| Gesprekken organiseren | Beschikbare momenten verzamelen en herinneringen sturen | Uitzonderingen en toegankelijkheid regelen |
| Gesprek voorbereiden | Vragen voorstellen vanuit vastgestelde functiecriteria | Relevantie en gelijke behandeling bewaken |
| Kandidaten vergelijken | Informatie overzichtelijk presenteren, met verwijzing naar het origineel | Ervaring toetsen en de afweging onderbouwen |
Let op: ook een samenvatting kan belangrijke context weglaten. Laat een recruiter daarom het oorspronkelijke cv en andere relevante informatie kunnen raadplegen. Een automatisch voorstel mag geen onzichtbare eindbeslissing worden.
Hoe toets je vaardigheden als kandidaten AI mogen gebruiken?
Gebruik een korte, functiegerichte opdracht en spreek vooraf af welke hulpmiddelen zijn toegestaan. Beoordeel niet alleen het eindresultaat, maar ook de keuzes en uitleg van de kandidaat.
Hoe ziet zo’n opdracht eruit?
Stel dat je een administratief medewerker zoekt. Geef iedere kandidaat dezelfde fictieve situatie met drie facturen, een afwijkend bedrag en ontbrekende informatie. Vraag om de controleaanpak en een conceptbericht aan een collega.
Een mogelijke opzet is twintig minuten voorbereiding en tien minuten toelichting. Dit is een praktisch voorbeeld, geen bewezen optimale testduur. Houd de opdracht beperkt en vraag geen onbetaald productiewerk voor je organisatie.
Spreek vooraf af of AI is toegestaan. Als AI straks onderdeel is van het dagelijkse werk, kan het nuttig zijn om ook het verantwoord gebruik ervan te bespreken:
- Welke informatie heeft de kandidaat gecontroleerd?
- Welke suggestie van AI is aangepast of verworpen?
- Welke gegevens zou de kandidaat niet invoeren?
- Wanneer zou de kandidaat een collega inschakelen?
Hoe voorkom je willekeur bij de beoordeling?
Leg vóór de gesprekken vast waarop je beoordeelt. In dit voorbeeld kunnen dat nauwkeurigheid, het herkennen van ontbrekende informatie, duidelijke communicatie en het tijdig vragen om hulp zijn.
Gebruik dezelfde kernopdracht en criteria voor vergelijkbare kandidaten, met passende aanpassingen waar nodig. Zo beoordeel je het werk dat iemand moet kunnen doen, in plaats van vooral een mooie formulering of een goede klik.
Hoe voorkom je dat kandidaten niets meer horen?
Maak iemand verantwoordelijk voor iedere vervolgstap en laat automatisering bewaken dat die stap niet blijft liggen. Een ontvangstbevestiging is nuttig, maar vervangt geen inhoudelijke terugkoppeling.
Bijvoorbeeld: je spreekt intern af dat iedere kandidaat binnen vijf werkdagen een update krijgt. Dat is een zelfgekozen servicenorm, geen algemene wettelijke termijn. Een systeem kan signaleren dat een reactie uitblijft; een recruiter blijft verantwoordelijk voor het vervolg.
Ook bij vertraging helpt een korte, eerlijke boodschap:
‘We hebben meer tijd nodig voor de beoordeling. Je ontvangt uiterlijk donderdag een update van onze recruiter. Heb je ondertussen vragen, dan kun je op deze mail reageren.’
Noem alleen een datum die je kunt waarmaken. Gebruik AI eventueel voor een concept, maar controleer of de boodschap klopt met de echte status van de procedure. Een persoonlijke toon zonder betrouwbare opvolging bouwt geen vertrouwen op.
Welke afspraken maak je over AI en sollicitatiegegevens?
Leg vóór de inzet vast welke gegevens een toepassing nodig heeft, wie toegang krijgt en wat er met de uitvoer gebeurt. Voer niet zomaar volledige cv’s, gespreksverslagen of andere persoonsgegevens in een algemene AI-tool in.
Bespreek met je privacy- en beveiligingsverantwoordelijke onder meer:
- welke gegevens werkelijk noodzakelijk zijn;
- hoe opslag, toegang en verwijdering zijn geregeld;
- of de leverancier gegevens voor andere doelen gebruikt;
- hoe kandidaten uitleg krijgen over de inzet van AI;
- wie fouten controleert en vragen of bezwaren behandelt.
Laat toepassingen die kandidaten beoordelen, rangschikken of afwijzen vooraf juridisch en inhoudelijk toetsen. Alleen een menselijke goedkeuringsknop toevoegen is geen vervanging voor een zorgvuldige inrichting.
Waar begin je met mensgerichte AI in recruitment?
Kies één vacature en verbeter één afgebakend onderdeel van het proces. Begin bijvoorbeeld met duidelijke kandidaatupdates of het voorbereiden van vacatureteksten, niet meteen met automatische selectie.
Meet vervolgens meer dan tijdwinst. Kijk ook naar het aantal kandidaten dat tijdig een update krijgt, het benodigde correctiewerk en de vraag of recruiters hun keuzes kunnen uitleggen. Bepaal vooraf wanneer je de werkwijze aanpast of stopt.
Als iedereen AI gebruikt, hoeft de sollicitatie niet minder menselijk te worden. Laat technologie het regelwerk verlichten, zodat je meer aandacht kunt geven aan wat een sollicitatie werkelijk moet opleveren: een onderbouwde, wederzijdse keuze.
Aanleiding en bron: Recruitmenttech.nl, ‘Als werkgever én kandidaat AI gebruiken, wat blijft er over van de sollicitatie?’, gepubliceerd op 28 oktober 2026. De opdrachten, taakverdeling en servicenorm in deze blog zijn praktische voorstellen, geen gerapporteerde onderzoeksresultaten.